magyar
română
slovenčina
čeština
English
Deutsch
polski
italiano
español
svenska
português
français
dansk
suomi
Nederlands
Ontstekingswaarden in bloed: wat betekent een verhoogd CRP?
CRP is een eiwit dat de lever aanmaakt als er ergens in het lichaam een ontsteking is. Zo lees je je CRP-waarde, dit kan de waarde verhogen en zo weet je wanneer een hoge uitslag aandacht nodig heeft.
Deze uitleg is algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Normaalwaarden verschillen per laboratorium – vergelijk je uitslag altijd met de normaalwaarden op je eigen uitslag en bespreek afwijkende uitslagen met je huisarts of specialist.
Bij ontstekingswaarden in bloed gaat het meestal om het CRP (C-reactief proteïne). Dit eiwit wordt door de lever aangemaakt als reactie op een ontsteking. Het is niet specifiek – het zegt niet waar de ontsteking zit of wat de oorzaak is – maar het is een gevoelige en snelle meetwaarde. Artsen gebruiken het om een infectie of ontsteking op te sporen en om te volgen hoe een aandoening op de behandeling reageert.
Normale CRP-waarden
Het CRP wordt meestal opgegeven in mg/l. De meeste laboratoria noemen een waarde onder 5 mg/l normaal (sommige onder 10 mg/l). Kijk altijd naar de normaalwaarde die op je eigen uitslag staat.
| CRP (mg/l) | Wat het vaak betekent |
|---|---|
| onder 5 | Normaal – geen duidelijke ontsteking gevonden |
| 5–10 | Licht verhoogd – kleine infectie, roken, overgewicht, recente inspanning of verwonding |
| 10–40 | Lichte tot matige ontsteking – vaak een virusinfectie of een opvlamming van een chronische aandoening |
| 40–200 | Duidelijke ontsteking – vaak een bacteriële infectie of een actieve ontstekingsziekte |
| boven 200 | Ernstige ontsteking – ernstige bacteriële infectie, zwaar letsel of brandwonden; snel medisch onderzoek nodig |
Deze indeling is maar een ruwe richtlijn. Een virusinfectie kan het CRP soms boven 100 mg/l brengen, en sommige ernstige aandoeningen geven maar een kleine stijging.
Veelvoorkomende oorzaken van een verhoogd CRP
- Infecties – bacteriële infecties (bijvoorbeeld longontsteking, blaasontsteking) verhogen het CRP meestal meer dan virusinfecties.
- Ontstekingsziekten – reumatoïde artritis, chronische darmontsteking (IBD, zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa), vasculitis en andere auto-immuunziekten.
- Weefselschade – operatie, letsel, brandwonden, hartinfarct.
- Leefstijl – roken, overgewicht, slecht slapen en diabetes houden het CRP op lange termijn licht verhoogd.
- Sommige vormen van kanker kunnen het CRP ook verhogen; een blijvend verhoogde waarde zonder verklaring moet worden uitgezocht.
hs-CRP en hartrisico
Een hooggevoelige CRP-test (hs-CRP) meet zeer lage CRP-waarden en wordt soms gebruikt om het risico op hart- en vaatziekten nauwkeuriger in te schatten bij mensen zonder acute ziekte. Volgens de American Heart Association en de CDC betekent onder 1 mg/l een lager risico, 1–3 mg/l een gemiddeld risico en boven 3 mg/l een hoger risico. De test moet worden herhaald en zegt niets tijdens een infectie.
CRP of BSE?
De bezinking (BSE) is een andere ontstekingswaarde. Het CRP stijgt en daalt sneller en geeft dus beter de huidige situatie weer; de BSE verandert langzaam en wordt ook beïnvloed door leeftijd, bloedarmoede en zwangerschap. Artsen vragen vaak allebei aan.
Wanneer naar de huisarts?
- als je CRP verhoogd is en je koorts, pijn, een zwelling, hoest of plasklachten hebt, of je ziek voelt;
- als het CRP bij herhaalde metingen verhoogd blijft zonder duidelijke reden;
- als je onverklaard afvalt, nachtzweet of al lang moe bent en daarbij een verhoogd CRP hebt.
Zoek direct medische hulp bij een zeer hoog CRP samen met hoge koorts, verwardheid, snelle ademhaling, hevige pijn of tekenen van sepsis (bloedvergiftiging).
Bronnen
- Lab Tests Online UK – C-reactive protein: labtestsonline.org.uk
- Pearson TA et al. Markers of inflammation and cardiovascular disease (AHA/CDC statement). Circulation 2003;107:499–511.
- Pepys MB, Hirschfield GM. C-reactive protein: a critical update. J Clin Invest 2003;111:1805–1812.
- NICE – Fever in under 5s and Pneumonia in adults guidelines (use of CRP): nice.org.uk
- Thuisarts.nl – informatie van huisartsen (NHG): thuisarts.nl
Veelgestelde vragen
Wat is een normale CRP-waarde?
De meeste laboratoria noemen een CRP onder 5 mg/l normaal (sommige onder 10 mg/l). Een hooggevoelige CRP-test (hs-CRP), die wordt gebruikt voor het hartrisico, meet veel lagere waarden: onder 1 mg/l is een laag risico, 1–3 mg/l gemiddeld en boven 3 mg/l een hoger risico.
Kan stress of een verkoudheid het CRP verhogen?
Ja. Een gewone verkoudheid, een kleine verwonding, zware inspanning, roken of overgewicht kunnen het CRP allemaal matig verhogen. Daarom moet een CRP altijd samen met de klachten worden beoordeeld.
Hoe snel daalt een verhoogde ontstekingswaarde?
Het CRP stijgt binnen 6–8 uur na het begin van een ontsteking en is na ongeveer 2 dagen het hoogst. Als de oorzaak tot rust komt, daalt het vrij snel – ongeveer een halvering elke 19 uur – zodat een herhaalde meting kan laten zien of de behandeling werkt.