CRP podwyższone: co oznacza wynik białka C-reaktywnego

Ten poradnik ma charakter ogólnej informacji i nie zastępuje porady lekarskiej. Zakresy referencyjne różnią się między laboratoriami – zawsze porównuj swój wynik z normą wydrukowaną na własnym wyniku, a nieprawidłowe wartości omów z lekarzem.

CRP podwyższone to jeden z najczęstszych powodów niepokoju po odebraniu wyników. Białko C-reaktywne (CRP) wytwarza wątroba w odpowiedzi na stan zapalny. Nie jest swoiste – nie mówi, gdzie toczy się zapalenie ani co je wywołuje – ale jest czułym i szybkim wskaźnikiem. Lekarze wykorzystują je do wykrywania infekcji lub stanu zapalnego oraz do śledzenia, jak choroba reaguje na leczenie.

Norma CRP

CRP podaje się zwykle w mg/l. Większość laboratoriów uznaje za prawidłowy wynik poniżej 5 mg/l (niektóre poniżej 10 mg/l). Zawsze sprawdź zakres referencyjny wydrukowany na swoim wyniku.

Te przedziały są jedynie orientacyjne. Infekcja wirusowa może czasem podnieść CRP powyżej 100 mg/l, a niektóre poważne choroby dają tylko niewielki wzrost.

Najczęstsze przyczyny wysokiego CRP

• Infekcje – infekcje bakteryjne (na przykład zapalenie płuc, zakażenie układu moczowego) zwykle podnoszą CRP bardziej niż wirusowe.
• Choroby zapalne – reumatoidalne zapalenie stawów, nieswoiste zapalenia jelit, zapalenia naczyń i inne choroby autoimmunologiczne.
• Uszkodzenie tkanek – operacja, uraz, oparzenia, zawał serca.
• Styl życia – palenie, otyłość, zły sen i cukrzyca utrzymują CRP długotrwale lekko podwyższone.
• Niektóre nowotwory również mogą podwyższać CRP; utrzymujące się podwyższone CRP bez wyjaśnienia wymaga diagnostyki.

hs-CRP a ryzyko chorób serca

Badanie CRP o wysokiej czułości (hs-CRP) mierzy bardzo niskie stężenia CRP i bywa stosowane do doprecyzowania ryzyka sercowo-naczyniowego u osób bez ostrej choroby. Według American Heart Association i CDC wynik poniżej 1 mg/l oznacza niższe ryzyko, 1–3 mg/l przeciętne ryzyko, a powyżej 3 mg/l wyższe ryzyko. Badanie należy powtórzyć, a w czasie infekcji nie ma ono znaczenia.

CRP czy OB?

Odczyn Biernackiego (OB) to inny wskaźnik stanu zapalnego. CRP rośnie i spada szybciej, więc lepiej odzwierciedla stan bieżący; OB zmienia się powoli i wpływają na nie także wiek, niedokrwistość i ciąża. Lekarze często zlecają oba badania.

Kiedy iść do lekarza?

• jeśli masz podwyższone CRP i gorączkę, ból, obrzęk, kaszel, dolegliwości przy oddawaniu moczu lub źle się czujesz;
• jeśli CRP pozostaje podwyższone w kolejnych badaniach bez jasnej przyczyny;
• jeśli razem z podwyższonym CRP masz niewyjaśnioną utratę masy ciała, nocne poty lub długotrwałe zmęczenie.

Pilnie szukaj pomocy przy bardzo wysokim CRP z wysoką gorączką, splątaniem, przyspieszonym oddechem, silnym bólem lub objawami sepsy.

Źródła

• Lab Tests Online UK – C-reactive protein: labtestsonline.org.uk
• Pearson TA et al. Markers of inflammation and cardiovascular disease (AHA/CDC statement). Circulation 2003;107:499–511.
• Pepys MB, Hirschfield GM. C-reactive protein: a critical update. J Clin Invest 2003;111:1805–1812.
• NICE – Fever in under 5s and Pneumonia in adults guidelines (use of CRP): nice.org.uk
• Pacjent.gov.pl – rządowy serwis dla pacjentów: pacjent.gov.pl