Cholesterol normaalwaarde: wat is normaal?

Deze uitleg is algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Normaalwaarden verschillen per laboratorium – vergelijk je uitslag altijd met de normaalwaarden op je eigen uitslag en bespreek afwijkende uitslagen met je huisarts of specialist.

Wat is een normale cholesterol normaalwaarde? Bij een cholesteroltest (lipidenprofiel) worden meestal het totaalcholesterol, het LDL-cholesterol (‘slecht’), het HDL-cholesterol (‘goed’) en de triglyceriden gemeten. Een verhoogd LDL-cholesterol hoopt zich in de loop van jaren op in de vaatwand en is een van de belangrijkste beïnvloedbare oorzaken van een hartinfarct en een beroerte.

Gezonde cholesterolwaarden voor volwassenen

De waarden hieronder zijn de algemene streefwaarden die de NHS (de Britse gezondheidsdienst) voor gezonde volwassenen gebruikt. In Nederland worden de uitslagen in mmol/l gegeven; sommige laboratoria in het buitenland rapporteren in mg/dl. Daarom staan beide erbij.

Non-HDL-cholesterol is het totaalcholesterol min het HDL. Het omvat al het cholesterol in deeltjes die de bloedvaten kunnen dichtslibben en wordt steeds vaker gebruikt in plaats van het LDL.

LDL-cholesterol normaalwaarde: je streefwaarde hangt af van je risico

Er is niet één ‘normaal’ LDL voor iedereen. De Europese richtlijnen (ESC/EAS) stellen lagere LDL-streefwaarden naarmate je risico op hart- en vaatziekten hoger is:

• Laag risico: LDL onder 3,0 mmol/l (116 mg/dl)
• Matig risico: onder 2,6 mmol/l (100 mg/dl)
• Hoog risico (bijvoorbeeld diabetes met orgaanschade, matige nierziekte): onder 1,8 mmol/l (70 mg/dl)
• Zeer hoog risico (eerder hartinfarct of beroerte, vastgestelde vaatziekte): onder 1,4 mmol/l (55 mg/dl)

Je arts schat je risico in op basis van leeftijd, geslacht, bloeddruk, roken, diabetes, nierfunctie en familiegeschiedenis.

Waardoor is cholesterol te hoog?

• voeding met veel verzadigd vet, weinig beweging, overgewicht;
• familiaire hypercholesterolemie (FH) – een erfelijke aandoening waaraan gedacht wordt bij een totaalcholesterol boven ongeveer 7,5 mmol/l of een LDL boven 4,9 mmol/l, vooral als hartziekten op jonge leeftijd in de familie voorkomen;
• een te traag werkende schildklier, nier- of leverziekte, diabetes type 2, sommige medicijnen;
• hoge triglyceriden hangen ook samen met alcohol, voeding met veel suiker en slecht geregelde diabetes.

Cholesterol verlagen

• vervang verzadigd vet (vet vlees, roomboter, room, gebak) door onverzadigd vet (olijf- of raapzaadolie, noten, vette vis);
• eet meer vezels – havermout, bonen, linzen, groente en fruit;
• beweeg minstens 150 minuten per week, stop met roken en drink weinig alcohol;
• als leefstijlaanpassingen niet genoeg helpen of je risico hoog is, kan je arts een medicijn voorstellen, zoals een statine.

Wanneer naar de huisarts?

Bespreek je uitslag met je huisarts als je totaalcholesterol boven 7,5 mmol/l ligt, je LDL boven 4,9 mmol/l, je triglyceriden boven 10 mmol/l, als je diabetes, een nierziekte of een hartziekte hebt, of als naaste familieleden op jonge leeftijd een hartinfarct of beroerte kregen.

Bronnen

• NHS – High cholesterol: nhs.uk
• Mach F et al. 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias. Eur Heart J 2020;41:111–188.
• NICE NG238 – Cardiovascular disease: risk assessment and reduction, including lipid modification (2023): nice.org.uk
• Heart UK – Understanding your cholesterol test results: heartuk.org.uk
• Thuisarts.nl – informatie van huisartsen (NHG): thuisarts.nl